Ngoài việc khắc phục những lý do khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình tái cấu trúc, thì yếu tố không kém phần quan trọng là lãnh đạo doanh nghiệp phải nhanh chóng thay đổi tư duy. Đó là một trong những ghi nhận quan trọng tại Diễn đàn Tái cấu trúc và phát triển doanh nghiệp nhà nước do Báo Đầu tư phối hợp với Câu lạc bộ doanh nghiệp nhà nước tổ chức tại Hà Nội cuối tuần qua.
Đi vào trọng tâm của tái cấu trúc
TS. Bùi Ngọc Bảo - Tổng Giám đốc Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)
Bài học từ nhiều doanh nghiệp cho thấy, quá trình tổ chức lại doanh nghiệp hiện nay đang mang tính chất “phong trào”, không đi vào đúng trọng tam của vấn đề tái cấu trúc. Nhiều doanh nghiệp đã cổ phần hóa rồi, nhưng vẫn đến đây để học cách tái cấu trúc lại doanh nghiệp, có nghĩa là các doanh nghiệp chưa làm triệt để. Đã tái cấu trúc từ hình thức sở hữu nhà nước sang cổ phần hóa là tái cấu trúc cơ bản nhất rồi.Việc tái cấu trúc của doanh nghiệp chỉ thực sự đạt hiệu quả cao, nhanh, thuận lợi, nếu đây là việc làm bắt buộc. Hai thời điểm năm 1985 và năm 1995 đã chứng minh điều đó.
Thời điểm này, để đáp ứng đòi hỏi của sự phát triển trong giai đoạn mới, giai đoạn toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, chúng tôi nhận thức rõ ràng, một trong những giải pháp trọng tâm và cốt lõi là phải tái cấu trúc lại toàn bộ.
Vốn ít so với nhu cầu phát triển
Ông Cao Đăng Phúc - Ủy viên HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công trình đường sắt
Khó khăn nhất của doanh nghiệp hiện nay khi tái cấu trúc là vốn của các doanh nghiệp Việt Nam còn quá ít so với nhu cầu phát triển. Từ chỗ vốn ít, công nghệ lạc hậu, khả năng tham gia đấu thầu các công trình lớn mang tầm cỡ khu vực và quốc tế của doanh nghiệp sẽ hạn chế, có chăng chỉ ở mức độ nhà thầu phụ.
Để giải quyết vấn đề này, theo tôi, Nhà nước nên có chính sách cởi mở hơn để doanh nghiệp có điều kiện huy động vốn dễ dàng hơn. Đồng thời, các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần chủ động liên kết với nhau thành những đơn vị mạnh, đủ sức cạnh tranh đấu thầu và thắng thầu tại các dự án lớn.
Hành lang pháp lý chưa rõ ràng
Ông Nguyễn Công Tài - Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Xây dựng Thăng LongTái cấu trúc doanh nghiệp là việc làm cần thiết vì chúng ta đang thiếu hành lang pháp lý của các tổng công ty 90 - 91. Vấn đề đặt ra sau tái cấu trúc là công ty mẹ có vai trò như thế nào trong việc điều tiết hoạt động của các công ty con, bởi quy định hiện nay còn chưa cụ thể; vai trò của công ty mẹ với các công ty con như thế nào, vì vốn của công ty mẹ đối với các công ty con là ít. Khó khăn lớn nhất trong quá trình tái cấu trúc hiện nay là hành lang pháp lý chưa rõ ràng, đặc biệt là các doanh nghiệp một thành viên. Theo tôi, nên có những quy định cụ thể hơn trong Luật doanh nghiệp, cụ thể là quy định về vai trò, trách nhiệm của hội đồng quản trị.
Dám đương đầu với khó khăn
Bà Nguyễn Thu Hà - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank)Theo tôi, việc lãnh đạo doanh nghiệp có khát khao, có dám đương đầu với những khó khăn, thách thức đặt ra hay không mới là vấn đề quyết định sự thành bại của quá trình tái cấu trúc. Còn quá trình thực hiện không khó, do các công ty, tổ chức tư vấn trong và ngoài nước hiện có trình độ rất cao, đủ để đáp ứng các yêu cầu của doanh nghiệp. Các mô hình học hỏi từ các doanh nghiệp khác cũng không ít.
Trong khi thế giới đang thay đổi với tốc độ rất nhanh, doanh nghiệp Việt Nam còn non trẻ về mặt kỹ năng kinh doanh, vốn, kỹ năng quản trị lại yếu, thị trường vốn kém... Nếu không nhìn thấy được những vấn đề này để tái cấu trúc tạm thời thì sự đổ vỡ là điều khó tránh khỏi.
Tái cơ cấu tài chính là biện pháp đầu tiên
Ông Phạm Mạnh Thường - Phó Tổng Giám đốc Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp (Bộ Tài chính)
Tái cơ cấu doanh nghiệp là một quá trình phức tạo và tùy thể trạng từng doanh nghiệp để “bắt bệnh” và “kê đơn thuốc”. Hoạt động tái cơ cấu do công ty chúng tôi triển khai chủ yếu áp dụng với những doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ kéo dài, mất khả năng thanh toán nợ, mất cân đối tài chính. Do đó, quá trình tái cơ cấu được triển khai tương đối toàn diện, bao gồm cả tái cơ cấu tài chính, tái cơ cấu hệ thống quản trị điều hành và tổ chức bộ máy, hoạt động sản xuất - kinh doanh...
Theo tôi, trong số những nhiệm vụ trên, tái cơ cấu tài chính là biện pháp cần thiết, đầu tiên thông qua các biện pháp như miễn giảm một phần nghĩa vụ trả nợ cho doanh nghiệp, điều chỉnh kế hoạch trả nợ, xác định lại quy mô vốn hoạt động cần thiết và thực hiện chuyển nợ thành vốn góp và huy động vốn cổ phần từ các nhà đầu tư chiến lược và công chúng.
Đến nay, Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp đã mua trên 6.500 tỷ đồng nợ xấu từ ngân hàng và triển khai xử lý tồn tại tài chính cho khoảng 100 doanh nghiệp, trong đó đa số là công ty nhà nước không cổ phần hóa được hoặc là công ty cổ phần hoạt động yếu kém do bị cổ phần hóa ép.